|
|
|
โครงการผู้บริหารสถานศึกษาต้นแบบ
หลักการและเหตุผล
ในระบบการบริหารและจัดการศึกษา สถานศึกษา คือ หน่วยที่สำคัญที่สุด เพราะเป็นสถานที่ที่กิจกรรมการเรียนการสอนระหว่างผู้เรียนกับครูเกิดขึ้น และเป็นหน่วยงานระดับล่างที่ใกล้ชิดกับผู้เรียนมากที่สุด สถานศึกษาจึงมีบทบาทสำคัญยิ่งในฐานะสถาบันที่หล่อหลอมเด็กและเยาวชนผู้เป็นอนาคตของชาติ
ผู้บริหารสถานศึกษาในฐานะผู้นำองค์กร คือ ผู้มีหน้าที่ในการบริหารและจัดการศึกษาของชาติให้บรรลุวัตถุประสงค์ ยิ่งในยุคปฏิรูปการศึกษาเช่นในปัจจุบันผู้บริหารสถานศึกษายิ่งมีความสำคัญมากขึ้น เพราะเป็นผู้มีบทบาทหลักในการผลักดันให้การปฏิรูปการเรียนรู้ในสถานศึกษาประสบความสำเร็จ ผู้บริหารจึงเป็นตัวแปรที่สำคัญที่สุดในสถานศึกษา ถ้าผู้บริหารเป็นคนที่ไม่เอาจริง ไม่ตั้งใจบริหาร ไม่มีทักษะในการบริหาร ไม่มีระบบ ขาดศีลธรรม องค์กรจะไปสู่ความเป็นเลิศไม่ได้ (สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, 2542) นอกจากนี้ งานวิจัยของ ศาสตราจารย์ ดร ธีระ รุญเจริญ (2544) เรื่อง "สภาพและปัญหาการบริหารและจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานของสถานศึกษาในประเทศไทย" ได้ชี้ให้เห็นว่า โรงเรียนที่ผู้บริหารไม่ค่อยอยู่โรงเรียน ผู้บริหารไม่สนใจงานวิชาการ ผู้บริหารไม่โปร่งใส ผู้บริหารอิงการเมืองเพื่อประโยชน์ตัวเอง ผู้บริหารยึดติดในวัฒนธรรมการบริหารแบบเดิม ๆ ไม่เปลี่ยนแปลง ฯลฯ จะไม่ประสบความสําเร็จในการปฏิรูปการศึกษา
ในทางตรงกันข้าม โรงเรียนที่ผู้บริหารให้ความเอาใจใส่ต่อการพัฒนาวิชาการ มุ่งเน้นการปฏิรูปการเรียนรู้ มีระบบการช่วยเหลือดูแลนักเรียน จัดบรรยากาศและสิ่งแวดล้อมในการเรียนให้ดี ส่งเสริมการพัฒนาครู และให้เวลากับการทํางานในหน้าที่ โรงเรียนนั้นจะประสบความสําเร็จ ครูทํางานอย่างมีความสุข และผู้เรียนมีพัฒนาการทางการเรียนดี นี่คือลักษณะของผู้บริหารที่พึงประสงค์ แต่ยังมีจํานวนไม่มากในระบบการศึกษาปัจจุบัน
อย่างไรก็ตาม จากการประเมินผลการดำเนินงานปฏิรูปการศึกษาโดยสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ พบว่าในปี 2543 และปี 2544 ผู้บริหารสถานศึกษาที่ให้การสนับสนุนการดำเนินงานปฏิรูปการเรียนรู้ในระดับมากมีเพียง ร้อยละ 15 เท่านั้น เป็นการสะท้อนให้เห็นว่าผู้บริหารสถานศึกษาที่บริหารโดยมุ่งส่งเสริมการเรียนรู้อย่างเต็มที่ยังมีจำนวนไม่มากนัก
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ จึงริเริ่มให้มีโครงการผู้บริหารสถานศึกษาต้นแบบขึ้น มุ่งเน้นที่จะยกย่องเชิดชูเกียรติผู้บริหารสถานศึกษาที่มีผลการปฎิบัติงานดีเด่นในด้านการบริหารที่ส่งเสริมการปฏิรูปการเรียนรู้ โดยยกย่องและประกาศเกียรติคุณให้เป็นผู้บริหารสถานศึกษาต้นแบบ เพื่อเป็นผู้นำการบริหารที่ส่งเสริมการปฏิรูปการเรียนรู้ และขยายผลไปสู่ผู้บริหารสถานศึกษาเครือข่าย รวมทั้งเผยแพร่ผลงานต่อผู้บริหารทางการศึกษา และสาธารณชน ซึ่งจะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อการปฏิรูปการเรียนรู้ และการพัฒนามาตรฐานวิชาชีพบริหารการศึกษาให้สูงขึ้น อันจะส่งผลดีต่อคุณภาพการศึกษาของชาติในที่สุด และเป็นการสอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 มาตรา 55 วรรคสอง ที่กำหนดให้มีกองทุนส่งเสริมครู คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา เพื่อจัดสรรเป็นเงินอุดหนุนงานริเริ่มสร้างสรรค์ ผลงานดีเด่น และเป็นรางวัลเชิดชูเกียรติคุณครู คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา อีกด้วย
วัตถุประสงค์
(1) เพื่อยกย่องและเชิดชูเกียรติผู้บริหารสถานศึกษาที่มีผลงานดีเด่นในด้านการบริหารที่ส่งเสริมการปฏิรูปการเรียนรู้ ตามแนวพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542
(2) เพื่อเสริมสร้างขวัญและกำลังใจแก่ผู้บริหารสถานศึกษาที่มีความตั้งใจ อุทิศตน และมีความมุ่งมั่นในการบริหารที่ส่งเสริมการปฏิรูปการเรียนรู้
(3) เพื่อสร้างผู้นำการบริหารสถานศึกษาที่ส่งเสริมการปฏิรูปการเรียนรู้ ให้แก่วงการวิชาชีพบริหารการศึกษา และขยายเครือข่ายต่อเนื่องกันออกไปในวงกว้าง
(4) เพื่อส่งเสริมการวิจัยและพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาที่ส่งเสริมการปฏิรูปการเรียนรู้ ตามแนวพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542
ความหมายของผู้บริหารสถานศึกษาต้นแบบ
ผู้บริหารสถานศึกษาต้นแบบ หมายถึง ผู้บริหารสถานศึกษาที่มีผลการปฏิบัติงานดีเด่นด้านการบริหารที่ส่งเสริมการปฎิรูปการเรียนรู้ ตามแนวพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 เป็นผู้นำทางวิชาการ ที่มีการบริหารเป็นที่ยอมรับในด้านคุณธรรม จริยธรรม และความรู้ความสามารถ
ขอบข่ายของผู้บริหารสถานศึกษาต้นแบบ
ผู้บริหารสถานศึกษาต้นแบบมีขอบข่ายครอบคลุมผู้บริหารสถานศึกษาที่จัดการศึกษาในระบบ ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานทั้งของรัฐและเอกชน แต่เฉพาะในปี 2544 ซึ่งเป็นการนำร่องปีแรก ผู้บริหารสถานศึกษาต้นแบบมีขอบข่ายเฉพาะผู้บริหารสถานศึกษา (หัวหน้าสถานศึกษา) ในโครงการโรงเรียนปฏิรูปการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน ของสถาบันแห่งชาติเพื่อปฏิรูปการเรียนรู้ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ ซึ่งมีอยู่จำนวน 250 โรงเรียน จากทุกสังกัด และกระจายอยู่ทั่วทุกภูมิภาค
เป้าหมาย
ในปี 2544 ได้คัดเลือกผู้บริหารสถานศึกษาต้นแบบ จำนวน 16 คน โดยคัดเลือกจากผู้บริหารสถานศึกษาในโครงการโรงเรียนปฏิรูปการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน ของสถาบันแห่งชาติเพื่อปฏิรูปการเรียนรู้ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ
ในโครงการโรงเรียนปฏิรูปการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน ผู้บริหารสถานศึกษาเหล่านี้ ได้ดำเนินการพัฒนาบุคลากรเพื่อการพัฒนาตนเองใน 4 เรื่องหลักของการปฏิรูปการศึกษา คือ การปฏิรูปการเรียนรู้ การวิจัยในชั้นเรียน การประกันคุณภาพภายใน และการบริหารโดยโรงเรียนเป็นฐาน ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2543 ตุลาคม 2544 และมีผลงานการปฏิรูปที่ปรากฏเป็นรูปธรรม พร้อมที่จะขยายผลไปยังสถานศึกษาอื่น ๆ เฉลี่ย 6 โรงเรียนในปีแรก และเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าในปีต่อไป โดยโรงเรียนที่ได้รับการพัฒนาแล้วจะมีส่วนร่วมในการขยายเครือข่ายด้วย เมื่อสิ้นปีที่ 3 จะมีโรงเรียนเครือข่ายที่ได้รับการพัฒนาทั้งสิ้น 192 โรงเป็นอย่างน้อย
นอกจากนี้ เพื่อให้การขยายผลไปยังเครือข่ายประสบความสำเร็จอย่างสมบูรณ์ทั้งในเชิงทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ผู้บริหารสถานศึกษาต้นแบบและสถานศึกษาในเครือข่ายจะมีนักวิจัยในพื้นที่ทำหน้าที่วิทยากรพี่เลี้ยง นิเทศ ติดตาม และประเมินผล
ผลที่คาดว่าจะได้รับ
(1) ผู้บริหารสถานศึกษาที่มีความตั้งใจ อุทิศตน และมีความมุ่งมั่นในการบริหารที่ส่งเสริมการปฏิรูปการเรียนรู้ มีขวัญและกำลังใจในการทำงานดีขึ้น
(2) ผู้บริหารสถานศึกษาที่ให้การสนับสนุนการดำเนินงานปฏิรูปการเรียนรู้ ตามแนวพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 จะมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น และขยายเครือข่ายต่อเนื่องกันออกไปในวงกว้าง รวมทั้งเป็นแบบอย่างที่ดีสำหรับการผลิตและพัฒนาผู้บริหารสถานศึกษามืออาชีพในยุคปฏิรูปการศึกษา
(3) ผู้บริหารสถานศึกษาจะมีวัฒนธรรมการทำงานใหม่ มุ่งความสำเร็จของงานการเรียนการสอน และมีเจตคติต่อรางวัลในเชิงแรงจูงใจที่จะสร้างสรรค์นวัตกรรมเพื่อการพัฒนาและการขยายเครือข่าย
(4) ประเทศไทยจะมีการพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาที่ส่งเสริมการปฏิรูปการเรียนรู้ ตามแนวพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 สามารถสร้างศาสตร์ที่เกิดจากประสบการณ์การปฏิบัติจริงในบริบทของสังคมและวัฒนธรรมไทย และเป็นต้นแบบแห่งความสำเร็จที่เผยแพร่ไปสู่สังคมโลกได้
(5) ด้วยศักยภาพของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งเสริมการปฏิรูปการเรียนรู้ ครูจะได้รับการพัฒนาให้มีความเข้มแข็งทางด้านวิชาการ ผู้เรียนจะเรียนอย่างมีความสุข เป็นคนดี คนเก่ง และเป็นพลเมืองที่คุณภาพของสังคมไทยในอนาคต
ผู้รับผิดชอบโครงการ
โครงการผู้บริหารสถานศึกษาต้นแบบ สำนักนโยบาย แผน และมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ ร่วมกับสภาผู้บริหารหลักสูตรการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย
|
|
|
| |
